Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 22-oktabrdagi «Toshkent shahri va unga tutash hududlarda issiqxona xo‘jaliklarining ekologik xavfsiz faoliyat yuritishini ta’minlashga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi 586-son qarori bilan maxsus hududdagi issiqxonalar uchun alohida ekologik tartib belgilandi. Bu hudud Toshkent shahri hamda Toshkent viloyatining Yuqori Chirchiq, Qibray, Yangiyo‘l, Zangiota va Toshkent tumanlarini qamrab oladi.
Hududdagi isitiladigan issiqxonalar faqat tabiiy gaz (shu jumladan suyultirilgan gaz), elektr energiyasi, geotermal energiya, quyosh energiyasi yoki issiqlik elektr stansiyalarining ikkilamchi issiqligidan foydalanib ishlashi mumkin. Qattiq yoqilg‘ida (ko‘mir, briket yoki biomassa pelletlarida) ishlayotgan issiqxonalar 2026-yil 1-dekabrgacha shu manbalarga o‘tishi shart.
Qattiq yoqilg‘idan faqat barcha talablar bir vaqtda bajarilgandagina foydalanish mumkin: qozonlarni avtomatik boshqarish tizimi va chang-gaz tozalash uskunalari, Ekologiya qo‘mitasining axborot tizimlariga ulangan uzluksiz avtomatik monitoring, sertifikatlangan uskunalar, onlayn kameralar, zaxira quvvat manbai va generator hamda chiqindilarni to‘g‘ri utilizatsiya qilish. Shina, bitum, mazut, plastmassa, rezina, ishlatilgan moy, maishiy va ishlab chiqarish chiqindilarini yoqish taqiqlanadi.
Toza isitishga ko‘mak
2028-yil 1-yanvargacha chang-gaz tozalash uskunalari, qozonlar, energiya tejovchi ekranlar, energiya samarador texnologiyalar hamda elektr, geotermal, quyosh energiyasi yoki kogeneratsiya asosidagi isitish uskunalari xarajatlarining 50%i davlat byudjetidan qoplanadi, biroq har gektar uchun 50 mln so‘mdan oshmaydi.
2026–2027-yillarda tijorat banklari issiqxonalarni elektr, geotermal, quyosh yoki kogeneratsiya asosidagi isitishga o‘tkazish loyihalariga kredit beradi: muddati yetti yil, shundan uch yili imtiyozli davr, yillik 14% (shundan 4 foiz bandi bank marjasi), loyiha qiymatining 50%igacha va har gektar uchun 3 mlrd so‘mgacha. Avtomatik monitoring stansiyalarini olmoqchi bo‘lgan issiqxonalarga har bir stansiya uchun 350 mln so‘mgacha mablag‘ foizsiz bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan ajratiladi.
2030-yil 1-yanvargacha O‘zbekistonda ishlab chiqarilmaydigan va issiqxonalarni qurish yoki modernizatsiya qilishda foydalaniladigan import uskunalari, jumladan geotermal va quyosh energiyasi uskunalari bojxona bojidan ozod qilinadi.
Nazorat
2026-yil 1-dekabrdan talablarga javob bermaydigan issiqxonalarga davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi berilmaydi, avval berilgan xulosalar to‘xtatiladi; ular elektr, gaz va suv ta’minotidan uzilishi mumkin. Har yili 15-oktabrdan 15-martgacha nazorat va monitoring o‘tkaziladi.
Nega bu muhim
Qaror 13-oktabrda Prezidentga taqdim etilgan takliflarni majburiy qoidalarga aylantirdi. Endi poytaxt atrofida geotermal issiqlik issiqxonani isitishning ruxsat etilgan bir necha usulidan biri, geotermal isitish uskunalari esa subsidiya, arzonroq kredit va bojsiz import imkoniyatiga ega.
