Oliy attestatsiya komissiyasi 2026-yil 13-oktabrda Abdullajon Komilovning falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon berdi. Dissertatsiya mavzusi — indiy arsenidi (InAs) asosidagi yorug‘lik nurlovchi diodlar bilan geotermal gazlarni nazorat qiluvchi optoelektron qurilma. Tadqiqot Farg‘ona davlat texnika universitetida texnika fanlari doktori, professor Obbozjon Qo‘ldashov rahbarligida bajarilgan. Janob Komilov dissertatsiyani «Yarimo‘tkazgichlar fizikasi» ixtisosligi (texnika fanlari) bo‘yicha Namangan davlat texnika universiteti huzuridagi ilmiy kengashda himoya qiladi.
Qurilmada ikki to‘lqinli infraqizil InAs diodi fotodiod bilan juftlashtirilgan, u avtonom elektr manbaidan ishlaydi. 3,20 mkm dagi tayanch kanal va 3,39 mkm dagi o‘lchov kanali metan va boshqa uglevodorod gazlarini ajratib aniqlaydi. Ikki signal nisbati nur manbaining beqarorligi, optik yo‘qotishlar va tashqi muhit ta’sirini kompensatsiya qiladi. Dissertatsiyada diod va fotodiod spektrlarining 3,0–3,6 mkm oralig‘idagi mosligi hamda energiya tejaydigan impulsli ish rejimining energiya balansi ham modellashtirilgan.
Qurilma geotermal energetika obyektida yong‘in xavfini tug‘diruvchi geotermal gazlar konsentratsiyasining xavfli darajada oshib ketishining oldini olish imkonini bergan. O‘zbekiston Intellektual mulk agentligi 2025-yil 19-fevralda uning avtonom elektr manbaiga foydali model patentini (FAP 2022 0271) bergan. Parabolik reflektor va termosovutgich bilan bitta korpusga o‘rnatilgan diod konstruksiyasi «FOTON» AJda yarimo‘tkazgichli asboblar barqarorligini ta’minlash uchun qo‘llanmoqda.
Nega bu muhim
Geotermal suv va bug‘ bilan birga metan va boshqa yonuvchan gazlar ham chiqishi mumkin. O‘zbekistonda yaratilgan kam quvvat sarflaydigan gaz datchigi mamlakatdagi kelajakdagi geotermal quduqlar va stansiyalarni xavfsizroq qilishga yordam berishi mumkin.
