Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Xorazm regioni geologik tuzilishining xususiyatlari va neftgazlilik istiqbollari
Особенности геологического строения и перспективы нефтегазоносности Хорезмского региона
- Uzbekgeofizika JSC, Tashkent, Uzbekistan
Asosiy jihatlar
- To‘rtta chuqur quduq; burg‘ulash bilan o‘rganilganlik 1,67 m/km² yoki har bir quduqqa 1 684,0 km².
- 2020-yildan beri 4 870 km² maydonda 2D seysmik qidiruv (UChN usuli) va elektr qidiruvi.
- Bo‘r yotqiziqlari qalinligi: vohaning shimolida 900–1 000 m dan janubida 1 400–1 500 m gacha; sharqda 1 100–1 200 m dan g‘arbda 1 300–1 400 m gacha.
- Yura yotqiziqlari qalinligi: Yangibozorda 148 m, Yangiariqda 340 m, Aksuyda 450 m; janubiy bukilmada 1 000–1 100 m, shu jumladan quyi yura 350–400 m gacha.
- Perm–trias: shimoli-sharq va sharqda yo‘q, janubda 1 400–1 500 m gacha; Yangiariq 1 qudug‘ida 1 135 m ochilgan.
- Paleozoy jinslari sharqda (Hazorasp, Yangibozor) 2 300–2 400 m, janubda 4 300–4 400 m gacha chuqurlikda.
- Turkmanistondagi Achak va Shimoliy Achak konlarining gaz kollektorlari — g‘ovakligi 15–20% bo‘lgan qumlar.
- Tavsiya etilgan parametrik quduq: chuqurligi 4 000 m; yura qalinligi 700–750 m, perm–trias qalinligi 800–900 m bo‘lishi kutiladi.
Annotatsiya
The article presents some results of CDP seismic surveys to study the deep geological structure of the Khorezm region, the prospects for oil and gas content of the Cretaceous and Jurassic deposits. Time sections are presented that characterize the features of the reflecting boundaries and structural maps along the surface of the Jurassic deposits.
Ingliz tilidagi annotatsiya jurnal sonining PDF faylidan olingan. Mualliflar annotatsiyasi litsenziyasi asosida keltirilgan. Annotatsiya ingliz tilida berilgan.
Sodda qilib aytganda
Neft-gaz geologiyasi nuqtayi nazaridan yozilgan bu maqolada Amudaryo botig‘ining shimoli-g‘arbiy qismida joylashgan Xorazm regionining chuqur tuzilishi tasvirlanadi. Region sharqda Buxoro–Xiva neft-gazli regioni, shimoli-g‘arbda Orol–Ustyurt regioni bilan chegaradosh, janubi-g‘arbda Turkmanistonga tutashadi. Bu yerda Balkuin, Daryalik–Daudan va Zaunguz bukilmalari, bir qancha vallar va Karabiik–Xiva egarligi ajratiladi. Kesimni o‘rganish uchun faqat to‘rtta chuqur quduq — Aksuy 1, Xorazm (Yangiariq) 1OP, Hazorasp 1P va Yangibozor 1P burg‘ulangan; burg‘ulash bilan o‘rganilganlik 1,67 m/km². Bu quduqlarda o‘tkazuvchan gorizontlar sinab ko‘rilganda neft yoki gaz oqimi olinmagan. 2020-yildan beri bu yerda 4 870 km² maydonda 2D seysmik qidiruv (UChN usuli) elektr qidiruvi va magnitotellurik zondlash bilan birga olib borilmoqda.
Bo‘r yotqiziqlarining qalinligi Xorazm vohasining shimolidagi 900–1 000 m dan janubidagi 1 400–1 500 m gacha, sharqdagi 1 100–1 200 m dan g‘arbdagi 1 300–1 400 m gacha o‘zgaradi. Yura yotqiziqlari regional jihatdan shimoldan janubga cho‘kib boradi, vohaning janubiy qismida bukilma bor. Quduqlarda yura qalinligi g‘arbga tomon ortadi: Yangibozor maydonida 148 m, Yangiariqda 340 m, Aksuyda 450 m. Turkmaniston bilan chegara bo‘ylab u bukilma chekkalaridagi 800–900 m dan markaziy qismidagi 1 000–1 100 m gacha ortadi; bunga qisman kesim tagida qalinligi 350–400 m gacha bo‘lgan quyi yura yotqiziqlarining paydo bo‘lishi sabab. Quyi yura perm–trias jinslari ustida yotadi; uning chuqur yuvilganligi o‘rta yuradan oldin cho‘kindi to‘planishida uzoq tanaffus bo‘lganini ko‘rsatadi, shu sababli qatlamlarning ponasimon tugashi va litologik almashinish zonalari keng tarqalgan.
Perm–trias yotqiziqlari — ohakli material aralashgan zich porfiritsimon va effuziv jinslar — shimoli-sharq va sharqda uchramaydi, janubda esa 1 400–1 500 m ga yetadi; burg‘ulab ochilgan eng katta qalinlik Yangiariq 1 qudug‘ida — 1 135 m. Sharqdagi Hazorasp va Yangibozor maydonlarida yura bevosita paleozoyning qumtosh, alevrolit, porfirit va intruziv jinslari ustida, 2 300–2 400 m chuqurlikda yotadi. Janubda seysmik ma’lumotlarga ko‘ra paleozoy 4 300–4 400 m gacha cho‘kadi. Kenglik bo‘ylab cho‘zilgan fleksura-uzilma zonasi quyi yura tarqalishining shimoliy chegarasini va perm–trias qalinligining o‘zgarishini belgilaydi.
Regionning markaziy va g‘arbiy qismlarida bo‘r va yura yotqiziqlari janubga qarab monoklinal cho‘kib boradi va juda kuchsiz deformatsiyalangan; aniqlangan Aksuy va Hazorasp antiklinallarining amplitudasi 40–60 m. Chegaraning narigi tomonida, Turkmanistonda, Achak va Shimoliy Achak gaz-kondensat konlarining gaz uyumlari g‘ovakligi 15–20% bo‘lgan quyi bo‘r va yuqori yura qumli kollektorlarida joylashgan. Mualliflar cho‘kindi qatlami qalinroq va quyi yura yotqiziqlari mavjud bo‘lgan janubiy qismni eng istiqbolli deb hisoblaydi. Ular janubiy bukilmaning shimoli-sharqiy yonbag‘rida paleozoygacha yetadigan 4 000 m chuqurlikdagi parametrik quduq qazishni tavsiya qiladi; u yerda yura qalinligi 700–750 m, perm–trias qalinligi 800–900 m bo‘lishi kutilmoqda.
Rasmlar (1)
Iqtibos namunasi
G. Yu. Yuldashev and A. K. Musabekov (2023). Features of the geological structure and prospects of the oil and gas potentiality of the Khorezm region. Geologiya i mineral'nye resursy (Geology and Mineral Resources), No. 4, 2023, pp. 60–64. https://mridm.uz/en/assets/journal/pdf/4_2023.pdf