Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Buxoro–Xiva neftgazdor mintaqasining mezozoy yotqiziqlari neftgazdorligining gidrogeologik jihatlari
Гидрогеологические аспекты нефтегазоносности мезозойских отложений Бухаро-Хивинского нефтегазоносного региона
- Institute of Geology and Exploration of Oil and Gas Fields (IGIRNIGM), Tashkent, Uzbekistan
Asosiy jihatlar
- Mezozoy yotqiziqlari qatlam suvlarining minerallashuvi — 1–335 g/l, ayrim joylarda 400 g/l va undan ortiq.
- Suvli qatlamlar asosi bo‘lgan paleozoy poydevorining chuqurligi: Buxoro pog‘onasida 1,0–2,0 km, Chorjo‘y pog‘onasida 3,0–5,5 km.
- Ma’lumotlar: 84 ta maydon va kondan 560 ta bo‘r suvi namunasi va 166 tasidan 1 621 ta yura suvi namunasi; 25 000 dan ortiq kimyoviy aniqlash.
- Cl/M nisbati ko‘pincha 0,55–0,61 (Jahon okeani uchun o‘rtacha 0,55); yura suvlarida rNa/rCl 0,70–0,93.
- Normallashtirilgan kalsiy 4,0–42,0 (dengiz suvida 2,1); alb–senoman yotqiziqlarining o‘tish zonalarida normallashtirilgan gidrokarbonat-ion 18,7–185,5 dan Azlyartepada 447,8 gacha (dengiz suvida 0,59–0,74).
- Normallashtirilgan yodning eng yuqori qiymatlari 1,5–7,86 (dengiz suvida 0,003): Muborak, Kulbeshkak, Kandim, Ispanli-Chandir va Dengizko‘l ko‘tarilmalarida va Beshkent bukilmasida.
- Normallashtirilgan brom alb–senoman kompleksida 2,19–12,13 (dengiz suvida 3,4); neokom–aptda Azlyartepada 28,3 va Karaktayda 51,9; yurada asosan 5,0 dan kam.
- Normallashtirilgan bor bo‘r suvlarida 0,5–34,3; yura suvlarida eng kami 0,07–0,73, Shirquduqda 3,82, Chorjo‘y pog‘onasida 2,57–4,07.
Annotatsiya
The article deals with the hydrogeological aspects of the oil and gas content of the Mesozoic deposits of the Bukhara-Khiva oil and gas region. Based on the study of the normalized values of macro-and microcomponents and their metamorphization of water-pressure complexes, the hydrochemical conditions of formation waters of the Mesozoic deposits of Bukhara-Khiva oil and gas region were refined. The study of the nature of the hydrochemical field in the regional plan, taking into account the peculiarities of the vertical and horizontal zonality of waters, in some of its gas and oil areas and regions, revealed the hydrochemical zonality of fluids in the Jurassic and Cretaceous deposits. For the identified hydrochemical regions of the Bukhara-Khiva oil and gas region, statistically substantiated, quantitatively expressed characteristics of the chemical composition of groundwater have been established, which make it possible to recognize changes in the chemical composition along the lateral and vertical lines and to assess the migration of fluids, as well as its effect on the process of generation of hydrocarbon deposits. The continuity of the water migration of chemical elements, hydrocarbons and, in general, the unity of the dynamics and chemistry of underground fluids are the important point that in many ways determines their oil prospecting value in specific geological conditions.
Ingliz tilidagi annotatsiya jurnal sonining PDF faylidan olingan. Mualliflar annotatsiyasi litsenziyasi asosida keltirilgan. Annotatsiya ingliz tilida berilgan.
Sodda qilib aytganda
Neft-gaz qidiruviga mo‘ljallangan bu maqolada Amudaryo suv bosimli tizimining shimoli-sharqiy qismi bo‘lgan Buxoro–Xiva regionining mezozoy yotqiziqlaridagi qatlam suvlari tavsiflanadi. Region shimolda Janubiy Qizilqum va Zarafshonoldi uzilmalari, sharq va janubi-sharqda Zarafshon tizmasi hamda Hisor tizmasining janubi-g‘arbiy tarmoqlari, janubda esa Amudaryo uzilmasi bilan chegaralangan. Suvli qatlamlar Buxoro pog‘onasida 1,0–2,0 km, Chorjo‘y pog‘onasida 3,0–5,5 km chuqurlikda yotgan paleozoy poydevori ustida joylashgan. Suv o‘tkazmas qatlamlar ularni yura va uchta bo‘r suv bosimli kompleksiga ajratadi; eng shimoli-g‘arbda, Gazli, Meshekli va Yangiqazg‘on hududlarida, quyi bo‘r va yura yagona kompleks hosil qiladi.
Suvlarning minerallashuvi 1 dan 335 g/l gacha, ayrim joylarda 400 g/l va undan ortiq; u qatlamlarning regional cho‘kishi bo‘ylab Buxoro pog‘onasidan Chorjo‘y pog‘onasiga tomon ortadi. Minerallashuvi 50 g/l dan kam suvlar regionning shimoli-sharqida tor tasma hosil qiladi, 50–100 g/l li suvlar esa deyarli butun Buxoro pog‘onasini egallaydi. 100–150 g/l li xloridli-kalsiyli namakoblar asosan Chorjo‘y pog‘onasida hamda Kogon va Muborak ko‘tarilmalarida tarqalgan. 200–250 g/l va undan ortiq namakoblar Kulbeshkak, Kandim, Ispanli-Chandir va Dengizko‘l ko‘tarilmalarida, Qorako‘l va Beshkent bukilmalarida uchraydi.
Mualliflar 560 ta bo‘r va 1 621 ta yura suvi namunasini — 25 000 dan ortiq kimyoviy aniqlashni qayta ishlagan va ionlarning xlorga nisbatlarini dengiz suvidagi qiymatlar bilan solishtirgan. Xlorning minerallashuvga nisbati ko‘pincha 0,55–0,61 — bu Jahon okeani suvlarining o‘rtacha qiymatiga (0,55) yaqin. Kalsiyning normallashtirilgan qiymati 4,0–42,0, dengiz suvida esa 2,1; mualliflar buni suvning sig‘diruvchi jinslardan kalsiy olishi bilan izohlaydi. Gidrokarbonat-ion dengiz suvidagidan o‘rtacha bir tartibga, yod esa bir necha tartibga ko‘p; mualliflar xulosasiga ko‘ra, ikkalasi ham cho‘kindilar to‘planib bo‘lganidan keyingi davrda yig‘ilgan. Yura suvlari asosan xloridli-kalsiyli turda, rNa/rCl 0,70–0,93.
Vertikal gidrokimyoviy kesimning to‘rt turi ajratilgan — normal (minerallashuv chuqurlik bilan ortadi) turidan inversion (chuqurlik bilan kamayadi) turigacha; qidiruv ishlari regionning janubi va janubi-sharqiga ko‘chganidan keyin ko‘plab quduqlarda inversion kesim aniqlangan. Mualliflar flyuidlarning yura suvli komplekslaridan bo‘r komplekslariga vertikal migratsiyasini Buxoro pog‘onasida — Mullaxol, Atbakor, Karaktay va Yakkasaroy, Chorjo‘y pog‘onasida esa Akkum, Alat, Alan, Gugurtli, Dengizko‘l–Zevarda, Beshkent–Aknazar va Sho‘rtan hududlarida aniqlagan. Regionning minerallashuv zonalari 2024-yilgi tadqiqotda xaritaga tushirilgan; bu maqola dengiz suvi bilan taqqoslash va vertikal kesim turlarini qo‘shadi.
Rasmlar (1)
Iqtibos namunasi
T. H. Shoimuratov, O. A. Karshiev, M. A. Gaffarov, S. A. Rabbimkulov and I. Z. Kholmurodov (2023). Hydrogeological aspects of oil and gas potential of Mesozoic deposits of the Bukhara-Khiva oil and gas region. Geologiya i mineral'nye resursy (Geology and Mineral Resources), No. 4, 2023, pp. 65–70. https://mridm.uz/en/assets/journal/pdf/4_2023.pdf