Jurnal maqolasiOchiq kirish
Buxoro–Xiva neft-gazli regioni mezozoy yotqiziqlari yer osti suvlarining gidrogeokimyoviy xususiyatlari
Гидрогеохимические особенности подземных вод мезозойских отложений Бухаро-Хивинского нефтегазоносного региона
https://doi.org/10.25689/NP.2024.2.44-72
Asosiy jihatlar
- Mezozoy yotqiziqlarida qatlam suvlarining minerallashuvi 1–335 g/l, ayrim joylarda 400 g/l va undan ortiq; bo‘r yotqiziqlarida 1–231 g/l.
- Komplekslar bo‘yicha o‘rtacha minerallashuv: yura — 4,0–219,0 g/l (xloridli-kalsiyli tur); neokom–apt — 2,0–157,0 g/l; alb–senoman — 1,6–145,0 g/l; senon–paleotsen — 0,8–22,0 g/l.
- Qalinligi: yura kompleksi 30–1 900 m; neokom–apt 200–600 m; alb–senoman 150–500 m; eotsen gil qoplamasi 200–270 m.
- Beshkent bukilmasidagi quyi-o‘rta yura namakoblarining minerallashuvi Sho‘rtanda 284,0 g/l, Nishonda 330,3 g/l va Izganchada 333,5 g/l ga yetadi; Eshonquduq-1 qudug‘ida yuqori yura suvi 407,2 g/l ga yetadi.
- Yuqori yura namakoblarida yod miqdori 57,7–67,9 mg/l (O‘rtabuloq–Ko‘kdumaloq), brom miqdori 987 mg/l gacha (Janubiy Zekri).
- Kollektorlar: quyi-o‘rta yura qumtoshlarining g‘ovakligi 5–12%, o‘tkazuvchanligi 10–200 mD; yura karbonatlarida o‘rtacha 12–16% va 4–20 mD; Buxoro pog‘onasidagi alb–senoman qumlarida 30% gacha va 1 000 mD va undan ortiq.
Annotatsiya
The article examines the current state of hydrogeochemical zoning of Mesozoic deposits of the Bukhara-Khiva oil and gas region. Groundwater plays an important role in the formation and preservation of oil and gas deposits; under certain conditions, they can contribute to their accumulation or destruction; therefore, the purpose of the study is to establish the role of groundwater in the formation and placement of hydrocarbons in the Mesozoic water system of the Bukhara-Khiva region. The work used an integrated approach to solving problems, including scientific generalizations of factual data in the context of Jurassic and Cretaceous deposits of the study area with the use of materials characterizing the hydrogeochemical parameters of formation waters. From a general geological point of view, consideration of the hydrogeological features of groundwater, the unity of the dynamics and chemistry of formation fluids are an important oil exploration criterion and deserves attention when choosing a rational direction for geological exploration. Based on the hydrogeological analysis of the Jurassic and Cretaceous deposits of the BKHNGR, the hydrogeochemical zones and the location of individual promising areas with respect to oil and gas potential were clarified. The discovery of such local areas of the study area significantly expands the range of search objects, which in the future will improve the efficiency of prospecting and exploration work. Conclusions are presented with an assessment of the oil and gas potential of the study area based on hydrogeochemical criteria. The hydrogeochemical studies proposed in the work have an undeniable advantage, since the hydrogeological aspect under consideration is based on the analysis of data from previous structural-tectonic, lithological-facial, geochemical, geophysical studies and acts as the final generalizing result.
Ingliz tilidagi annotatsiya maqolaning PDF faylidan olingan. Mualliflar annotatsiyasi CC BY 4.0 litsenziyasi asosida keltirilgan. Annotatsiya ingliz tilida berilgan.
Kalit so‘zlar
- gidrogeokimyoviy zona
- yotqiziqlar
- qatlam suvi
- suvli kompleks
- minerallashuv
- gorizont
- flyuid
- kon
- migratsiya
- yura
- bo‘r
- mezozoy
Sodda qilib aytganda
Neft-gaz qidiruviga mo‘ljallangan bu maqolada Buxoro–Xiva regionidagi mezozoy jinslari qatlam suvlarining kimyoviy tarkibi tasvirlanadi. Region Amudaryo suv bosimli tizimining shimoli-sharqiy qismi bo‘lib, Janubiy Qizilqum va Amudaryo uzilmalari orasida joylashgan. U uchta gidrogeologik hududga bo‘linadi: Buxoro, Chorjo‘y va Beshkent–Qashqadaryo.
Suvli qatlamlar 3,0–3,5 dan 5,0–5,5 km gacha chuqurlikda yotgan paleozoy poydevori ustida joylashgan. Gil va tuz qatlamlari ularni yura kompleksiga (XX–XV gorizontlar) va uchta bo‘r kompleksiga ajratadi: neokom–apt (XIV–XII), alb–senoman (XI–IX) va senon–paleotsen (VIII–VII). Butun tizimni eotsen gillari yopib turadi. Kollektor xossalari regionning markaziy qismida eng yaxshi va chuqurlashgan sari yomonlashadi.
Suvlarning minerallashuvi 1 dan 335 g/l gacha, ayrim joylarda 400 g/l va undan ham oshadi. U qatlamlarning regional cho‘kishi bo‘ylab — Buxoro pog‘onasidan Chorjo‘y pog‘onasi va Beshkent bukilmasi tomon ortib boradi. Chuqurdagi yura suvlari asosan xloridli-kalsiyli namakoblar bo‘lib, ko‘pincha yod va bromga boy. Bo‘r suvlari xilma-xilroq: eng kam minerallashgan, infiltratsion kelib chiqishli suvlar Buxoro pog‘onasining alb–senoman qatlamlarida uchraydi. Mualliflar xulosasiga ko‘ra, hozirgi gidrokimyoviy zonallik asosan havza rivojining avvalgi bosqichlaridan meros qolgan, sizib kirgan suvlar esa tizimning faqat chekka qismlarini yuvgan.
Rasmlar (2)
Iqtibos namunasi
T. Kh. Shoimurotov, I. N. Khakimzyanov and J. Sh. Ziyaev (2024). Hydrogeochemical features of groundwater in the Mesozoic sediments of the Bukhara-Khiva oil and gas region. Neftyanaya Provintsiya, No. 2(38), pp. 44–72. https://doi.org/10.25689/NP.2024.2.44-72