Geotermal.uzO‘zbekistonda geotermal energiya Saytdan qidirish

Bosh sahifa / Tadqiqotlar

Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin

Turli yer osti suvlarida radonning o‘zini tutish xususiyatlari

Особенности поведения радона в различных подземных водах

A. M. Muzafarov1, I. A. Urunov2, A. R. Zhurakulov2, G. M. Allaberganova2

  1. Central Research Laboratory, Navoi Mining and Metallurgical Combinat, Navoi, Uzbekistan
  2. Department of General Physics, Navoi State Mining Institute, Navoi, Uzbekistan
PDFni ko‘rish2,2 MB Iqtibos

Nashriyot sahifasi

Gorniy vestnik Uzbekistana (Mining Bulletin of Uzbekistan)

Sana2018

Son2018, No. 4 (75), pp. 125–127

TilRus tili, o‘zbek va ingliz tillarida annotatsiyalar bilan

LitsenziyaKo‘rsatilmagan

Nashr etganNavoiy kon-metallurgiya kombinati

Asosiy jihatlar

  • Yer osti suvlarida radon bo‘yicha 100 dan ortiq tahlil.
  • Namuna olingandan ko‘p o‘tmay radon (1-jadval, oltita namuna): 247 ± 24 dan 466 ± 53 Bk/l gacha.
  • 24 soatdan keyingi radon: 1,63 ± 0,23 dan 2,60 ± 0,31 Bk/l gacha.
  • Taqqoslash uchun olingan ichimlik suvi me’yori: 60 Bk/l.
  • Quduqlar: Nurobod uran ruda maydonida chuqurligi 180 m (shaharchaning isitish tizimlari uchun suv) va Uchquduq uran ruda maydonida chuqurligi 250 m.
  • Suvdagi radonning eng kichik o‘lchanadigan faolligi: 0,5 Bk/l; o‘lchashning asosiy xatosi: 30 % dan oshmaydi.

Kalit so‘zlar

  • radon
  • yer osti suvlari
  • radioaktivlik
  • barbotaj
  • faollashtirilgan ko‘mir
  • Nurobod
  • Uchquduq

Qisqacha mazmun

Mualliflar «KAMERA» radon monitoringi kompleksi yordamida yer osti suvlarida radonni 100 dan ortiq marta o‘lchagan. Radon suv namunasidan barbotaj yo‘li bilan haydab chiqariladi va faollashtirilgan ko‘mirli SK-13 kolonkalariga o‘tkaziladi, so‘ng ko‘mirda ushlangan radon faolligi laboratoriyada o‘lchanadi. BDB-13 beta-nurlanish detektori bilan suvdagi radonning eng kichik o‘lchanadigan faolligi 0,5 Bk/l, o‘lchashning asosiy xatosi 30 % dan oshmaydi.

Namunalar yer osti suvi quduqlaridan olingan. 1-namuna Nurobod uran ruda maydonidagi chuqurligi 180 m bo‘lgan quduqdan olingan, bu quduq shaharchaning isitish tizimlarini suv bilan ta’minlaydi; 2-namuna Uchquduq uran ruda maydonidagi chuqurligi 250 m bo‘lgan quduqdan olingan. Oltita namunada (1-jadval) namuna olingandan ko‘p o‘tmay o‘lchangan radon 247–466 Bk/l ni tashkil etgan, bu ichimlik suvi uchun belgilangan 60 Bk/l me’yoridan bir necha baravar yuqori. Namunalar 24 soat turgandan keyin u 1,63–2,60 Bk/l gacha, ya’ni 100–200 baravar kamaygan.

Har ikki soatda o‘lchanganda radon ikkala quduq suvida ham bir xil qonuniyat bilan kamaygan (1-rasm). Mualliflarning xulosasiga ko‘ra, yer osti suvi radonni yer g‘ovaklari orqali oladi va yer yuzasiga chiqqach uni havoga beradi, yer osti suvidagi radon miqdori esa undagi radiyga bog‘liq emas.

Rasmlar (1)

1- va 2-namunalar uchun radon faolligining (Bk/l) vaqtga (soat) bog‘liqlik grafigi: ikkalasi ham keskin pasayadi — 2 soatda taxminan 400 va 475 Bk/l dan 10 soatda 25 Bk/l dan pastgacha; 2-namuna 1-namunadan yuqorida qoladi
1-rasm. Radon hajmiy faolligining vaqt bo‘yicha o‘zgarishi. Manba: A. M. Muzafarov et al. (2018).

Iqtibos namunasi

A. M. Muzafarov, I. A. Urunov, A. R. Zhurakulov and G. M. Allaberganova (2018). Features of radon behaviour in various groundwaters. Gorniy vestnik Uzbekistana (Mining Bulletin of Uzbekistan), 2018, No. 4 (75), pp. 125–127. https://gorniyvestnik.uz/ru/release/2018/4