Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Energiya tejash yo‘lida
Курс на энергосбережение
- Navoi Mining and Metallurgical Combinat, Navoi, Uzbekistan
Asosiy jihatlar
- Nurobod: «Janub» suv olish inshootining 9-son qudug‘i, qozonxonadan 5 km uzoqlikda, 1980-yildan ishlaydi, 2008-yildan issiq suv uchun foydalaniladi; suv harorati 37–40 °C.
- Mualliflar keltirgan tejam: yiliga 1 000 t gacha shartli yoqilg‘i yoki 0,9 mln m³ tabiiy gaz.
- Kombinatning 2017-yildagi yoqilg‘i-energiya sarfi: 628 ming t shartli yoqilg‘i.
- 2010–2017-yillarda tejalgan: 1 135 mln kVt·soat elektr energiyasi, 88 ming Gkal issiqlik, 32,7 mln m³ gaz, 7,2 ming t mazut va 75,3 mln m³ suv.
Kalit so‘zlar
- energiya tejash
- yoqilg‘i-energetika resurslari
- chastota o‘zgartirgichlar
- quyosh kollektorlari
- biogaz qurilmalari
- geotermal energiya
- fotoelektr stansiyalar
Qisqacha mazmun
Navoiy kon-metallurgiya kombinati bosh energetigi jamoasi kombinatning 2010–2017-yillardagi energiya tejash ishlarini ko‘rib chiqadi. Bu yillarda ruda qayta ishlash 15,3%, tog‘ jinslari qazib olish 48,0% va yer ostida tanlab eritish eritmalarini qazib olish 73,3% ga o‘sgan, kombinatning yoqilg‘i-energiya sarfi esa 2017-yilda 628 ming tonna shartli yoqilg‘iga yetgan. Ko‘rilgan choralar 1 135 mln kVt·soat elektr energiyasi, 88 ming Gkal issiqlik, 32,7 mln m³ tabiiy gaz, 7,2 ming t mazut va 75,3 mln m³ suvni tejash imkonini bergan.
Choralar qatorida tegirmon bloklarini avtomatik boshqarish, 537 ta chastota o‘zgartirgich, elektr ekskavatorlardagi tranzistorli yuritmalar, quyosh kollektorlari, biogaz qurilmalari va fotoelektr stansiyalar bor.
Geotermal suv Nurobod aholisini issiq suv bilan ta’minlaydi. U shahar qozonxonasiga 5 km narida joylashgan «Janub» suv olish inshootining 1980-yilda ishga tushirilgan 9-son qudug‘idan keladi; 2008-yildan beri shaharning issiq suv ta’minotiga ishlatiladi. Suv 37–40 °C da keladi, filtrlar orqali qozonxonaga kiradi, qo‘shimcha isitiladi va isitish hamda issiq suv uchun tarmoqqa uzatiladi. Mualliflar yillik tejamni 1 000 tonnagacha shartli yoqilg‘i yoki 0,9 mln m³ tabiiy gaz deb baholaydi.
Iqtibos namunasi
S. A. Isunts, K. N. Gulamov, A. M. Achilov, O. R. Abdullaev, T. Sh. Umarov and D. A. Lomakina (2018). Course towards energy saving. Gorniy vestnik Uzbekistana (Mining Bulletin of Uzbekistan), 2018, No. 4 (75), pp. 140–144. https://gorniyvestnik.uz/ru/release/2018/4