Exploration criteria for local accumulations of oil and gas based on the mixed-genetic scheme of natural hydrocarbon synthesis

A. A. Abidov; F. G. Dolgopolov; A. A. Polikarpov; U. N. Rakhmatov

Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin

Uglevodorodlar tabiiy sintezining mikstgenetik sxemasi nuqtai nazaridan neft va gazning lokal uyumlarini qidirish mezonlari

Поисковые критерии локальных скоплений нефти и газа с позиции микстгенетической схемы природного синтеза углеводородов

A. A. Abidov^1,2, F. G. Dolgopolov^1,2, A. A. Polikarpov^1,2, U. N. Rakhmatov^1,2

Institute of Geology and Exploration of Oil and Gas Fields (IGIRNIGM), Uzbekistan
Institute of Geology and Geophysics, Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, Uzbekistan

PDFni ko‘rish2,0 MB Iqtibos

Nashriyot sahifasi

O‘zbekiston neft va gaz jurnali (Uzbek Journal of Oil and Gas), No. 3

Sana2004

Son2004, pp. 6–9

TilRus tili (ingliz tilidagi annotatsiya bilan)

LitsenziyaKo‘rsatilmagan

Nashr etgan«O‘zbekneftgaz» milliy xolding kompaniyasi

Asosiy jihatlar

1:500 000 masshtabdagi mintaqaviy issiqlik oqimi xaritasi: chuqur quduqlardagi haroratlar va 40 ta kondagi 98 ta qatlam harorati asosida.
Kanal anomaliyalari: 90–120 mVt/m²; Buxoro–Xiva mintaqasida 10 ga yaqin.
2001-yildan dala geotermik s’yomkasi: uchta geotravers bo‘ylab 2,0 m chuqurlikdagi sayoz shpurlarda harorat.
Yangi lokal anomaliyalar mintaqaviy fondan 50–75 mVt/m² yuqori, kattaligi 10–20 km.
Anomaliyalar: Tegermen, Gujayli, G‘arbiy Beshtepa, Atbakar, G‘arbiy Ko‘kchi, Kuvachi, Toshquduq.

Kalit so‘zlar

issiqlik oqimi
qatlam harorati
dala geotermik s’yomkasi
Buxoro–Xiva mintaqasi
chuqur issiqlik-massa ko‘chishi
neft-gaz qidiruvi

Qisqacha mazmun

Neft va gaz konlari geologiyasi hamda qidiruvi instituti (IGIRNIGM) va Fanlar akademiyasi Geologiya va geofizika instituti mualliflari neft va gazni lokal prognozlash usulini taklif qiladi: qidiruv ishlari faol chuqur issiqlik-massa ko‘chishi kanallari ustidagi maydonlarga jamlanadi. Usul olti bosqichdan iborat — kanallarni yirik masshtabda xaritalashdan tortib 3D seysmik qidiruv va qidiruv quduqlarini joylashtirishgacha — va Buxoro–Xiva neft-gazli mintaqasi misolida bayon qilingan.

Birinchi bosqich 1:500 000 masshtabdagi aniqlashtirilgan mintaqaviy issiqlik oqimi xaritasiga tayanadi. Xarita mualliflarning Buxoro–Xiva mintaqasidagi ko‘p yillik geotermik tadqiqotlari davomida chuqur quduqlarda o‘lchangan haroratlar va 40 ta kondagi neft va gaz uyumlarining 98 ta qatlam harorati asosida tuzilgan. Kanallar issiqlik oqimining 90–120 mVt/m² li jadal izometrik anomaliyalari bo‘yicha xaritalangan; bunday anomaliyalardan 10 ga yaqini topilgan. Ular anomal yuqori qatlam bosimi zonalari, gidrogeologik va geokimyoviy anomaliyalar hamda yirik neft va gaz uyumlari bilan mos tushadi. Usul alohida istiqbolli zonada 1:50 000 masshtabdagi batafsil dala geotermik s’yomkasini ham o‘z ichiga oladi.

2001-yilda uchta tayanch geotravers bo‘ylab ishlar boshlandi: Phoenix Geophysics kompaniyasining V5 System 2000 apparaturasi bilan magnitotellurik zondlash, yuqori aniqlikdagi gravimetriya, magnitometriya va ko‘plab sayoz (2,0 m) shpurlarda harorat o‘lchanadigan dala geotermik s’yomkasi. U ilgari ma’lum bo‘lgan Tegermen va Gujayli issiqlik oqimi anomaliyalarini tasdiqladi hamda hududning markaziy, shimoliy, janubi-sharqiy va shimoli-g‘arbiy qismlarida yangilarini — G‘arbiy Beshtepa, Atbakar, G‘arbiy Ko‘kchi, Kuvachi va Toshquduq anomaliyalarini topdi. Ular mintaqaviy fondan 50–75 mVt/m² yuqori, kattaligi 10–20 km atrofida. Surxondaryo mintaqasidagi Gadjak konida gaz tarkibida geliy miqdori yuqori, mintaqaviy geotermik tadqiqotlar u yerda ham faol kanalni qayd etadi. Ulardan oltitasi — Tegermen, Gujayli, G‘arbiy Beshtepa, Atbakar, G‘arbiy Ko‘kchi va Toshquduq — tabiiy vodorodga oid 2025-yilgi sharhda qayta chop etilgan issiqlik oqimi xaritasidagi to‘qqizta kanal qatorida bor.

Rasmlar (1)

Buxoro–Xiva mintaqasining 62°–66° sharqiy uzunlik va 38°–41° shimoliy kenglik oralig‘idagi skanerlangan oq-qora xaritasi: 50 dan 90 mVt/m² gacha issiqlik oqimi izochiziqlari, paleozoy jinslari chiqib yotgan kulrang joylar, plita va paleorift chegaralari shtrixlari, to‘q rangli uglevodorod uyumlari hamda Buxoro va Qarshi shaharlari — Chuqur issiqlik-massa ko‘chishi kanallari bilan neft va gazning lokal uyumlari o‘rtasidagi fazoviy bog‘liqlik (tuzuvchilar: Abidov, Dolgopolov, Polikarpov, 2002). 1 – paleozoy jinslarining yer yuzasiga chiqishlari; 2 – litosfera plitalarining chegaralari; 3 – tektonik pog‘onalar chegaralari; 4 – ko‘milgan paleorift tizimining konturi; 5 – markaziy grabenning chegaralari; 6 – uglevodorod uyumlari; 7 – issiqlik oqimi izochiziqlari, mVt/m²; 8 – chuqur issiqlik-massa ko‘chishi kanallari ustidagi jadal izometrik anomaliyalar. Manba: A. A. Abidov et al. (2004), Abidov va boshq. (2004), 1-rasm.

Iqtibos namunasi

A. A. Abidov, F. G. Dolgopolov, A. A. Polikarpov and U. N. Rakhmatov (2004). Exploration criteria for local accumulations of oil and gas based on the mixed-genetic scheme of natural hydrocarbon synthesis. O‘zbekiston neft va gaz jurnali (Uzbek Journal of Oil and Gas), No. 3, 2004, pp. 6–9. https://drive.google.com/file/d/1gyGW2WEZ-HxUIw4F-reaKJUHd2YieLKM/view