Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Tyan-Shanning eng yirik zilzilalaridan ayrimlarining kechki kaynozoy tektonik kuchlanishlari va o‘choq mexanizmlari
Late Cenozoic tectonic stresses and focal mechanism of some of the largest earthquakes of the Tien-Shan region
- Almalyk Mining and Metallurgical Faculty, Navoi State Mining Institute, Almalyk, Uzbekistan
- Gubkin Russian State University of Oil and Gas, Tashkent branch, Tashkent, Uzbekistan
https://doi.org/10.1016/j.crte.2012.03.003
Asosiy jihatlar
- Mintaqaviy kuchlanishlar: eng katta siqilish o‘qi — shimoli-g‘arb, eng kichik siqilish (nisbiy cho‘zilish) o‘qi — shimoli-sharq.
- O‘rganilgan zilzilalar: Suusamir 1992 (M 7,3), Tovoqsoy 1977 (M 5,2), Qoratog‘ 1907 (M 7,0, 7,2, 7,3, 6,2).
- Talas–Farg‘ona siljish zonasi Suusamirtov va Qorjontov hududlaridagi kuchlanishlarni belgilaydi.
- Hisor mintaqasi: siqilish va cho‘zilish sohalari almashinib keladi.
Kalit so‘zlar
- kuchlanishlar maydoni
- Tyan-Shan
- uzilmalar kinematikasi va dinamikasi
- tektonika
- zilzila o‘choqlari mexanizmlari
- seysmogen dislokatsiyalar
Qisqacha mazmun
Maqolada yoriqlar tizimlari, uzilma zonalari va alohida uzilmalarning kinematikasi va dinamikasi bo‘yicha dala tadqiqotlari hamda kuchli zilzilalar — Suusamir (1992, M = 7,3), Tovoqsoy (1977, M = 5,2) va Qoratog‘ (1907, M = 7,0, 7,2, 7,3 va 6,2) — epitsentral zonalaridagi uzilmalar bo‘ylab siljishlar haqidagi ma’lumotlar umumlashtirilgan. Geologik-struktura ma’lumotlari asosida muallif tektonik kuchlanish o‘qlarining o‘rtacha va mahalliy yo‘nalishlarini tiklagan hamda epitsentral zonalardagi yer po‘sti bloklarining struktura-dinamik tuzilishini tuzgan.
O‘rganilgan butun hududda mintaqaviy kuchlanishlar maydoni eng katta siqilish o‘qining shimoli-g‘arbiy va eng kichik siqilish, ya’ni nisbiy cho‘zilish o‘qining shimoli-sharqiy yo‘nalishi bilan tavsiflanadi. Suusamirtov va Qorjontov hududlarida bitta kuchlanishlar maydonida qarama-qarshi yo‘nalishdagi siljishlar birga mavjud, Talas–Farg‘ona siljish zonasining ta’siri yaqqol ko‘rinadi. Hisor mintaqasida siqilish va cho‘zilish sohalari almashinib keladi. Epitsentral zonalar uchun struktura-geologik ma’lumotlar va zilzila o‘choqlari mexanizmlari bo‘yicha tuzilgan kuchlanish diagrammalari o‘xshash, shuning uchun kelajakdagi zilzilalar mexanizmini seysmik xavfli hududlardagi tektonik tadqiqotlarning dala ma’lumotlari asosida bashorat qilish mumkin.
Iqtibos namunasi
R. A. Umurzakov (2012). Late Cenozoic tectonic stresses and focal mechanism of some of the largest earthquakes of the Tien-Shan region. Comptes Rendus Geoscience, vol. 344, no. 3–4, pp. 239–246. https://doi.org/10.1016/j.crte.2012.03.003