Особенности проявления опасных геологических процессов при освоении нефтегазоносных месторождений

B. I. Tulyaganov

Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin

Neft-gaz konlarini o‘zlashtirishda xavfli geologik jarayonlarning namoyon bo‘lish xususiyatlari

Особенности проявления опасных геологических процессов при освоении нефтегазоносных месторождений

B. I. Tulyaganov

Scientific and Production Centre “Geology of Uranium and Rare-Earth Metals”, Uzbekistan

PDFni ko‘rish3,4 MB Iqtibos

Nashriyot sahifasi

Gorniy vestnik Uzbekistana (Mining Bulletin of Uzbekistan)

Sana2011

Son2011, No. 4 (47), pp. 6–10

TilRus tili

LitsenziyaKo‘rsatilmagan

Nashr etganNavoiy kon-metallurgiya kombinati

Asosiy jihatlar

Kandim gaz-kondensat koni: 100–2 500 m chuqurlikda tog‘ jinslari harorati 30–106 °C.
O‘rtacha geotermik pog‘ona 35–40 m/°C; o‘rtacha geotermik gradient har 100 m ga 2,8–3 °C.
3-rasm: Kandim konining 6, 22, 2 Xd va 24-quduqlarida haroratning chuqurlik bo‘yicha o‘zgarishi, taxminan 2 900 m gacha.
Gazli koni: yer yuzasining 6 yildan keyin 16 sm (qatlam bosimi 15% pasayganda) va 12 yildan keyin 21 sm (44% pasayganda) cho‘kishi.

Qisqacha mazmun

Muallif neft va gaz qazib olish keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan geologik xavflarni Gazli koni hamda Chorjo‘y tektonik pog‘onasidagi Kandim gaz-kondensat koni joylashgan Buxoro–Xiva neft-gaz mintaqasi misolida ko‘rib chiqadi. Ular orasida kuchlanishlar o‘zgarishi bilan yoriqlarning qayta faollashishi, qatlamlarning tag suvlari bilan muddatidan oldin suvlanishi, qatlamlararo oqimlar va ishlatilgan konlar ustida yer yuzasining cho‘kishi bor: Gazlida yer yuzasi 6 yillik ishlatishdan keyin 16 sm, 12 yildan keyin 21 sm cho‘kkan.

Quduqlar atrofdagi jinslar haroratini ham o‘zgartiradi: ular orqali ko‘tariladigan issiq flyuidlar yer po‘stining yuqori qismini isitadi, boshqa haroratdagi suvni qatlamga haydash esa haroratning tabiiy taqsimotini buzadi — muallif buni issiqlik ifloslanishi deb ataydi. Kandim koni quduqlaridagi o‘lchovlar harorat chuqurlik bo‘yicha deyarli to‘g‘ri chiziq bo‘ylab ortishini ko‘rsatadi: 100–2 500 m da 30 dan 106 °C gacha; o‘rtacha geotermik pog‘ona har °C ga 35–40 m, o‘rtacha geotermik gradient har 100 m ga 2,8–3 °C (3-rasm).

Muallif konlarni o‘zlashtirishda geologik-ekologik, gidrogeologik va muhandislik-geologik tadqiqotlar uchun me’yoriy hujjatlar ishlab chiqishni va ularni uch bosqichda o‘tkazishni taklif qiladi: joriy holat auditi, har bir kon bo‘yicha monitoring va kon kuzatuv tarmoqlarini davlat monitoringiga qo‘shish.

Rasmlar (1)

Kandim koni 6, 22, 2 Xd va 24-quduqlarida tog‘ jinslari haroratining chuqurlikka bog‘liqlik grafigi: harorat yer yuzasi yaqinidagi 5–35 °C dan 2 700–2 900 m dagi taxminan 100–110 °C gacha deyarli to‘g‘ri chiziq bo‘ylab ortadi — 3-rasm. Kandim koni quduqlarida tog‘ jinslari haroratining taqsimlanishi. Manba: B. I. Tulyaganov (2011).

Iqtibos namunasi

B. I. Tulyaganov (2011). Features of hazardous geological processes in the development of oil and gas fields. Gorniy vestnik Uzbekistana (Mining Bulletin of Uzbekistan), 2011, No. 4 (47), pp. 6–10. https://gorniyvestnik.uz/ru/release/2011/4