Bosh sahifa / Tadqiqotlar

Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin

Neftgazdorlikning organik-kimyoviy ko‘rsatkichlarini turli gidrogeologik sharoitlarda qo‘llash samaradorligi (Shimoliy Maymanak koni misolida)

Эффективность применения химико-органических показателей нефтегазоносности в различных гидрогеологических условиях (на примере месторождения Северный Майманак)

T. Kh. Shoimurotov1, Sh. O. Gafurov2, K. B. Yusupov1

  1. Institute of Geology and Exploration of Oil and Gas Fields (IGIRNIGM), Tashkent, Uzbekistan
  2. Tashkent State Technical University, Tashkent, Uzbekistan
PDFni ko‘rish764 KB Iqtibos

Nashriyot sahifasi

Geologiya i mineral'nye resursy (Geology and Mineral Resources), No. 1

Sana2023

Son2023, pp. 60–65

TilRus tili (ingliz va o‘zbek tillaridagi annotatsiyalar bilan)

LitsenziyaKo‘rsatilmagan

Nashr etganMineral resurslar instituti

Asosiy jihatlar

  • XVIII gorizontdagi qatlam harorati: 2 455–2 477 m chuqurlikda 92–94 °C; 2 446 m chuqurlikda 98 °C; 2 455–2 584 m chuqurlikda 97–104 °C.
  • Yura kesimidagi geotermik gradient 2,72–4,23 °C/100 m (geotermik pog‘ona 36,80–23,6 m/°C); gumbazdagi kesimning gazli qismida 2,29–2,56 °C/100 m (43,5–39,0 m/°C).
  • O‘rtacha qatlam harorati: gazkondensat uyumining o‘rta qismida 95 °C, GSK sathida 95,5 °C.
  • XVIII gorizont suvlari: minerallashuv 136,41–176,62 g/l; xlor 83,77–108,58 g/l, ishqoriy metallar 41,65–55,01 g/l, kalsiy 8,72–11,12 g/l; bor oksidi 469,0 mg/l; pH 6,0–6,7.
  • rNa/rCl 0,77–0,79; rSO₄/rCl 0,002–0,004.
  • Keltirilgan naporlar: 480–508,6 m (3-quduq) va 452,4 m (1-quduq) dan 390,9–424,8 m gacha (7- va 8-quduqlar); gradient shimoli-sharqda 27–30 m/km, janubi-g‘arbda 40–45 m/km.
  • Erigan gazlar 972–1 080 sm³/l, shundan metan 91,61–95,89%; gazga to‘yinganlik koeffitsiyenti 0,51–0,58.
  • Gaz-suv kontakti 1, 2, 4 va 10-quduqlarda −2 129, −2 134, −2 133 va −2 142 m mutlaq belgilarda.

Annotatsiya

The effectiveness of the application of chemical-organic indicators of oil and gas content in various hydrogeological conditions considered on the example of the North Maimanak field. The presence of water-dissolved organic matter (WDM) in the groundwater of sedimentation basins inextricably linked with the organic matter of the rocks. In the geological history of sedimentary basins, the existence of WDM in formation waters usually occurs in the process of formation, migration of hydrocarbons, formation of accumulations and their subsequent destruction. Thus, geochemical processes in the «water-rock» system turn out to be, in a way, direct indicators of the presence of hydrocarbon deposits. Therefore, data on the composition and concentration of individual groups of WDM in groundwater (naphthenic acids, phenols, benzenes, organic carbon, water-dissolved gases, etc.) are successfully used as direct search indicators of hydrocarbon accumulations, i.e., the halo effect of a gas condensate deposit is confidently traced by the contents of these components. Thus, it is possible to use organic-gas-hydrochemical parameters in assessing the oil and gas content of individual local structures, areas, and, probably, regions based on the results of testing the first exploration wells.

Ingliz tilidagi annotatsiya jurnal sonining PDF faylidan olingan. Mualliflar annotatsiyasi litsenziyasi asosida keltirilgan. Annotatsiya ingliz tilida berilgan.

Sodda qilib aytganda

Neft-gaz qidiruviga mo‘ljallangan bu maqolada qatlam suvlarida erigan organik moddalar va gazlar uglevodorod uyumlarini qanchalik ishonchli ko‘rsatishi tekshiriladi. Tekshiruv obyekti — Buxoro–Xiva regionidagi Muborak ko‘tarilmasining janubiy yonbag‘ridagi Shimoliy Maymanak koni. U shimoli-sharqqa cho‘zilgan braxiantiklinal bo‘lib, yuqori yura karbonat formatsiyasi shipining −1 880 m izogipsi bo‘ylab o‘lchami 6 × 3 km, amplitudasi 140 m. Gazkondensat uyumi yura terrigen formatsiyasining XVIII gorizontida joylashgan; gaz-suv kontakti (GSK) −2 129 dan −2 142 m gacha bo‘lgan mutlaq belgilarda.

XVIII gorizont suvlari — minerallashuvi 136,41–176,62 g/l bo‘lgan kuchli xloridli-kalsiyli namakoblar; minerallashuv janubdan shimolga tomon ortadi. Tarkibida xlor (83,77–108,58 g/l) va ishqoriy metallar (41,65–55,01 g/l) ustun; sulfatlar juda kam, pH 6,0–6,7. Keltirilgan pyezometrik naporlar 3-quduqdagi 480–508,6 m va 1-quduqdagi 452,4 m dan 7- va 8-quduqlarda 390,9–424,8 m gacha pasayadi — bu yer osti suvlari oqimi yo‘nalishini ko‘rsatadi. Naporning pasayish gradienti konning shimoli-sharqida 27–30 m/km, janubi-g‘arbida esa 40–45 m/km gacha.

Gorizontdagi qatlam harorati struktura markazidan qanotlarga tomon ortadi: 2 455–2 477 m chuqurlikdagi 92–94 °C dan janubi-g‘arbda 2 446 m chuqurlikda 98 °C gacha va shimoli-sharqda 2 455–2 584 m chuqurlikda 97–104 °C gacha. Yura kesimida geotermik gradient tog‘ jinslari tarkibiga qarab har 100 m ga 2,72 dan 4,23 °C gacha. Eng past qiymatlar — har 100 m ga 2,29–2,56 °C — struktura gumbazidagi kesimning gazli qismida; mualliflar buni gazkondensat uyumining issiqlikni izolyatsiya qiluvchi ta’siri bilan izohlaydi. Uyumning o‘rta qismida o‘rtacha qatlam harorati 95 °C, GSK sathida 95,5 °C.

Suvda erigan organik uglerod miqdori 18 ta namunada 24,19 dan 122,02 mg/l gacha, eng ko‘pi struktura markazida. GSKdan uzoqlashgan sari naften kislotalari, uchuvchan fenollar va benzol miqdori eng yaqqol o‘zgaradi. Suvda 972–1 080 sm³/l gaz erigan, asosan metan; eng ko‘pi GSK yonida. Gaz omili bo‘yicha uyum oreoli yon tomonga 1 200 m va vertikal yo‘nalishda 100 m gacha, gazga to‘yinganlik koeffitsiyenti bo‘yicha esa 1 000 va 140 m gacha kuzatiladi. Mualliflar xulosasiga ko‘ra, erigan organik moddalarning ko‘pligi, suvlarning gazga yuqori to‘yinganligi va manfiy harorat anomaliyasi uglevodorod uyumlari bilan bog‘liq.

Rasmlar (1)

Shimoliy Maymanak oval strukturasining xaritasi: izogipslar, gaz uyumi konturi, 120 dan 170 g/l gacha izominerallashuv chiziqlari, quduq raqamlari va yer osti suvlari oqimi yo‘nalishlari
1-rasm. Shimoliy Maymanak koni XVIII gorizonti shipining sxematik gidrogeologik xaritasi: 1 – XVIII gorizont shipining izogipslari; 2 – gaz uyumi konturi; 3 – izominerallashuv chiziqlari, g/l; 4 – yer osti suvlari harakati yo‘nalishlari. Manba: T. Kh. Shoimurotov, Sh. O. Gafurov va K. B. Yusupov (2023), Shoimurotov va boshq. (2023), 1-rasm.

Iqtibos namunasi

T. Kh. Shoimurotov, Sh. O. Gafurov and K. B. Yusupov (2023). Efficiency of application of chemical-organic indicators of oil and gas potentiality in various hydrogeological conditions (on the example of the Northern Maimanak field). Geologiya i mineral'nye resursy (Geology and Mineral Resources), No. 1, 2023, pp. 60–65. https://mridm.uz/en/assets/journal/pdf/1_2023.pdf