Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Navoiy KMKda energiya samarador ishlab chiqarishga o‘tish strategiyasi
Стратегия перехода к энергоэффективному производству в Навоийском ГМК
- Navoi Mining and Metallurgical Combinat, Navoi, Uzbekistan
Asosiy jihatlar
- Nurobod issiq suvi: shahardan 4,5 km uzoqlikdagi chuqurligi 300 m bo‘lgan uchta quduq; suv harorati 36 °C.
- Mualliflar keltirgan tejam: Nurobod qozonxonasida yiliga 1 000 t dan ortiq shartli yoqilg‘i.
- Issiqlik nasoslari: qozonxonalarga nisbatan har bir birlik issiqlikka 20–35% kam yoqilg‘i yoki bevosita elektr isitishga nisbatan 3–4 marta kam elektr energiyasi.
- Quyosh suv isitgichlari: 5 ta qurilma, kollektorlar maydoni 676 m², yiliga 500 Gkal dan ortiq, yiliga 400 000 kVt·soatdan ortiq elektr energiyasi tejaladi.
- Kombinatning yoqilg‘i-energiya sarfi: yiliga 800 ming t neft ekvivalentiga yaqin.
Kalit so‘zlar
- energiya samaradorligi
- yoqilg‘i-energetika resurslari
- geotermal suv
- issiqlik nasoslari
- quyosh suv isitgichlari
- Nurobod
- Navoiy kon-metallurgiya kombinati
Qisqacha mazmun
Mualliflar Navoiy kon-metallurgiya kombinati yoqilg‘i va energiya sarfini qanday kamaytirishni rejalashtirganini bayon qiladi; bu sarf yiliga 800 ming tonna neft ekvivalentiga yaqinlashib, ishlab chiqarish bilan birga o‘sib borgan. Noan’anaviy manbalar qatorida suv, quyosh, shamol va geotermal energiya sanab o‘tilgan: Zarafshon va Uchquduqda taxminan 300 km uzoqlikdagi Amudaryodan haydaladigan suv o‘rniga qayta ishlatiladigan tozalangan oqova suv hamda umumiy maydoni 676 m² kollektorli beshta quyosh suv isitgichi, ular yiliga 400 000 kVt·soatdan ortiq elektr energiyasini tejaydi.
Termal suv Nurobod aholisini issiq suv bilan ta’minlaydi. U shahardan 4,5 km uzoqlikdagi chuqurligi 300 m bo‘lgan uchta quduqdan 36 °C da olinadi. Yozda suv to‘g‘ridan-to‘g‘ri uy-joylar va ijtimoiy-maishiy binolarga, qishda shahar qozonxonasiga beriladi. Mualliflar qozonxonada yiliga 1 000 tonnadan ortiq shartli yoqilg‘i tejalishini qayd etadi.
Mualliflar yozishicha, issiqlik nasoslari qozonxonalarga nisbatan har bir birlik issiqlik uchun yoqilg‘i sarfini 20–35% kamaytiradi yoki bevosita elektr bilan isitishga qaraganda 3–4 marta kam elektr energiyasi talab qiladi, biroq kombinat past potensialli issiqlikdan foydalanishda ilg‘or korxonalardan ancha ortda qolmoqda. Asosiy to‘siqlar sifatida yoqilg‘ining jahon bozoridagidan arzonligi va past haroratli isitish tizimlarining yo‘qligi ko‘rsatilgan; chiqindi issiqlikni issiqlik nasoslari yordamida qayta ishlatish yoqilg‘i tejash zaxirasi deb baholangan.
Iqtibos namunasi
P. A. Shemetov and S. L. Kimelfeld (2008). Strategy of transition to energy-efficient production at the Navoi MMC. Gorniy vestnik Uzbekistana (Mining Bulletin of Uzbekistan), 2008, No. 1 (32), pp. 54–58. https://gorniyvestnik.uz/ru/release/2008/1