Развитие возобновляемых источников энергии в Навоийском комбинате

K. S. Sanakulov; S. D. Dedov

Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin

Navoiy kombinatida qayta tiklanuvchi energiya manbalarining rivojlanishi

Развитие возобновляемых источников энергии в Навоийском комбинате

K. S. Sanakulov, S. D. Dedov

Navoi Mining and Metallurgical Combinat, Navoi, Uzbekistan

PDFni ko‘rish613 KB Iqtibos

Nashriyot sahifasi

Gorniy vestnik Uzbekistana (Mining Bulletin of Uzbekistan)

Sana2011

Son2011, No. 3 (46), pp. 12–18

TilRus tili

LitsenziyaKo‘rsatilmagan

Nashr etganNavoiy kon-metallurgiya kombinati

Asosiy jihatlar

9-son quduq: 1980-yildan ishlaydi, 2008-yildan issiq suv uchun foydalaniladi; Nurobod qozonxonasidan 5,5 km uzoqlikda, quvur diametri 250 mm.
Qozonxonaga kelgan suv harorati: 38 °C; 6-rasmda quduqning issiq suvi +40° deb belgilangan.
Uch yillik ishlatish xarajati: 187 128 ming so‘m; tejalgan yoqilg‘i: 195 037 ming so‘m.
Mualliflar keltirgan tejam: yiliga 1 000 t dan ortiq shartli yoqilg‘i va 65 062 ming so‘m.
Quyosh suv isitgichlari: 8 ta qurilma, kollektorlar maydoni 769,4 m², yiliga taxminan 700 000 kVt·soat tejaladi.
Kombinatning 2010-yildagi qayta tiklanuvchi energiyasi (9-rasm, birligi ko‘rsatilmagan): termal 1 399,20, quyosh 718,00, biomassa 217,00.

Kalit so‘zlar

qayta tiklanuvchi energiya
geotermal suv
issiq suv ta’minoti
quyosh suv isitgichlari
biogaz
Nurobod
Navoiy kon-metallurgiya kombinati

Qisqacha mazmun

Mualliflar Navoiy kon-metallurgiya kombinatida foydalaniladigan qayta tiklanuvchi energiyani tasvirlaydi. Kombinatning konlari va zavodlari cho‘lda, bir-biridan hamda asosiy elektr tarmoqlari va quvurlardan uzoqda joylashgan, shuning uchun issiqlik va issiq suv bilan ta’minlash dolzarb muammo. 2004-yildan beri kombinat umumiy maydoni 769 m² kollektorli sakkizta quyosh suv isitgichi o‘rnatgan, ular yiliga taxminan 700 000 kVt·soat elektr energiyasini tejaydi; 2009-yilda Zarafshonda kuniga 100 m³ biogaz ishlab chiqaradigan biogaz qurilmasi ishga tushirilgan.

Kombinatning Janubiy kon boshqarmasi geotermal suvdan Nurobod aholisini issiq suv bilan ta’minlashda foydalanadi. Suv shahar qozonxonasiga 5,5 km narida joylashgan 9-son quduqdan diametri 250 mm li quvur orqali keladi. Quduq 1980-yilda ichimlik suvi uchun ishga tushirilgan; 2008-yildan beri uning 38 °C da keladigan suvi issiq suv ta’minotiga ishlatiladi. Yozda suv to‘g‘ridan-to‘g‘ri issiq suv tarmog‘iga beriladi va qozonxona to‘xtatiladi; qishda u filtrlar orqali qozonxonaga kiradi, qo‘shimcha isitiladi va isitish hamda issiq suv uchun tarmoqqa uzatiladi.

So‘nggi uch yilda geotermal tizimni ishlatish 187,1 mln so‘mga tushgan, tejalgan yoqilg‘i esa 195,0 mln so‘mni tashkil etgan. Mualliflar Nurobod qozonxonasida yiliga 1 000 tonnadan ortiq shartli yoqilg‘i tejalishini va bu 65,1 mln so‘mga teng ekanini qayd etadi. 2010-yilda termal energiya kombinatning qayta tiklanuvchi energiyasida quyosh va biomassadan oldinda turib, eng katta ulushni bergan (9-rasm).

Rasmlar (2)

Sxema: 9-son quduqdan chiqadigan +40° li issiq suv yozda to‘g‘ridan-to‘g‘ri Nurobod issiqlik tarmog‘iga, qishda qozonxonaga boradi; qozonxonaga 2- va 5-son quduqlardan sovuq suv, tabiiy gaz va mazut ham keladi. Burchakda Nurobodagi bino surati — 6-rasm. Nurobodda geotermal energiyadan foydalanishning tuzilmaviy sxemasi. Manba: K. S. Sanakulov va S. D. Dedov (2011).

Kombinatning qayta tiklanuvchi energiyasi bo‘yicha doiraviy diagramma: termal energiya 1 399,20, quyosh energiyasi 718,00, biomassa energiyasi 217,00 — 9-rasm. Qayta tiklanuvchi energiya manbalari ishlab chiqarishining tuzilmasi. Manba: K. S. Sanakulov va S. D. Dedov (2011).

Iqtibos namunasi

K. S. Sanakulov and S. D. Dedov (2011). Development of renewable energy sources at the Navoi combine. Gorniy vestnik Uzbekistana (Mining Bulletin of Uzbekistan), 2011, No. 3 (46), pp. 12–18. https://gorniyvestnik.uz/ru/release/2011/3