Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Neft, gaz va kondensat olishni hamda quduqlar debitini oshirish uchun geotermal suvlar salohiyatidan foydalanish
Использование потенциала геотермальных вод для повышения извлечения нефти, газа и конденсата, дебита скважин
- Tashkent State Technical University, Tashkent, Uzbekistan
Asosiy jihatlar
- 1 000–1 200 m dan chuqur suvli qatlamlarda qatlam bosimi: odatda gidrostatik bosimdan 1,1–1,2 marta yuqori.
- Qatlamda gazning sovishi: har 1 MPa bosim pasayishida 1,5 dan 4 K gacha; ishlash davomida qatlam harorati 10–15 K dan ko‘proq pasayadi.
- Neft 60–80 °C gacha isitilganda qovushqoqligi keskin kamayadi.
- Qovushqoq neftlardan kutilayotgan neft olish koeffitsiyenti: 0,75–0,85 (5–7 marta yuqori); gaz va kondensat olish 10–25% ga ortadi.
- Baholangan samara: yiliga 160–170 ming tonna neft, yiliga 11 264–11 968 mln so‘m.
Kalit so‘zlar
- geotermal suv
- geotermal suv bostirish
- neft qazib olishni oshirish
- gaz kondensati
- qatlam bosimi
- Surxondaryo
- Farg‘ona vodiysi
Qisqacha mazmun
Toshkent davlat texnika universiteti xodimi bo‘lgan muallif qovushqoq neftni geotermal suv bilan isitish haqidagi avvalgi taklifini rivojlantiradi. Avvalgi ishlarda faqat suvning issiqligi hisobga olingan; bu yerda u uning bosimini ham qo‘shadi. 1 000–1 200 m dan chuqur suvli qatlamlarda qatlam bosimi odatda gidrostatik bosimdan 1,1–1,2 marta yuqori, ayrim geotermal suvlar esa anomal yuqori bosimga ega. Bu suvni quduqlar ichida ustki neft va gaz qatlamlariga o‘tkazish qatlam bosimini gidrostatik bosimning 1,1–1,2 ulushi darajasida yoki undan yuqori ushlab turishi, uning energiyasidan eng yaxshi foydalanilganda esa qazib olish quduqlarini favvora rejimiga o‘tkazishi mumkin.
Qovushqoq va o‘ta qovushqoq neftlardan neft olish koeffitsiyenti 0,1–0,3 dan oshmaydi. Gaz va gaz-kondensat konlarida kengayayotgan gaz har 1 MPa bosim pasayishida 1,5 dan 4 K gacha soviydi, ishlash davomida qatlam harorati 10–15 K dan ko‘proq pasayadi va kondensat qatlamda cho‘kadi; gaz va kondensat olish koeffitsiyenti 0,6–0,8 dan oshmaydi. Neft 60–80 °C gacha isitilganda uning qovushqoqligi keskin kamayadi. Birinchi navbatdagi nomzodlar — qatlam sharoitidagi qovushqoqligi 25–30 sP va undan yuqori, parafin va smolalarga boy hamda tugab borayotgan neft uyumlari: Surxondaryo va G‘arbiy Hisor mintaqalaridagi Amudaryo, Mirshodi, Lalmikor, Xaudag va Ko‘shtar, Farg‘ona mintaqasidagi Chimyon, Polvontosh, G‘arbiy Polvontosh, Janubiy Olamushuk, Andijon, Sharixon-Xo‘jaobod, Boston, Xonqiz, Changara-Galcha, Avval va Sharqiy Avval, shuningdek qatlam bosimi past gaz va gaz-kondensat uyumlari.
Muallif usul qovushqoq neftlardan neft olishni 0,75–0,85 gacha, ya’ni 5–7 marta oshirishini, gaz va kondensat olishni 10–25% ga ko‘paytirishini, qovushqoq neftli konlarni ishlash xarajatlarini yer usti suv manbalaridan suv bostirishga nisbatan 80–90% ga, past haroratli separatsiya qurilmalarida gazni tayyorlash xarajatlarini esa 30–50% ga kamaytirishini kutadi. O‘ta qovushqoq neftli konlar uchun u samarani yiliga 160–170 ming tonna neft, ya’ni yiliga 11 264–11 968 mln so‘m deb baholaydi. Uning qayd etishicha, texnologiyani neft va gaz mintaqalaridagi geotermal suvlar resurslari va zaxiralari aniqlangach joriy etish mumkin.
Iqtibos namunasi
O. M. Chariev (2010). Using the potential of geothermal waters to increase the recovery of oil, gas and condensate and the flow rate of wells. O‘zbekiston neft va gaz jurnali (Uzbek Journal of Oil and Gas), No. 1, 2010, pp. 41–42. https://drive.google.com/file/d/13z6cOMrSOSnWSA2Er2Zj6ikgQpz60wxu/view