Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Turon plitasining janubi-sharqiy qismi va zamonaviy Tyan-Shanning Beshkent–Qashqadaryo tog‘oldi botig‘ining tektonik rivojlanish tarixi
The history of the tectonic development of the south-eastern part of the Turan plate and the Beshkent–Kashkadarya foothill depression of the modern Tien Shan
- Tashkent State Technical University, Tashkent, Uzbekistan
- Roke International LLC, Moscow, Russia
Asosiy jihatlar
- Hudud: Turon plitasining janubi-sharqiy qismi, Amudaryo sineklizasi, Chorjo‘y va Buxoro pog‘onalari, Beshkent–Qashqadaryo tog‘oldi botig‘i.
- Strukturalar: Markaziy Amudaryo vali bilan ajralgan Xiva va Zaungo‘z grabenlari.
- Davr: yuradan oldingi yotqiziqlardan hozirgacha; oligotsen oxirida tektonik faollikning keskin oshishi.
Kalit so‘zlar
- tektonika
- Turon plitasi
- Amudaryo sineklizasi
- Beshkent–Qashqadaryo botig‘i
- graben
- yura terrigen formatsiyasi
- molassa
Qisqacha mazmun
Toshkent davlat texnika universitetidan A. Zakirov, R. Zakirov, I. Khalismatov va F. Zakirova hamda «Roke International» MChJdan V. Borshov Turon plitasining janubi-sharqiy qismi va zamonaviy Tyan-Shanning Beshkent–Qashqadaryo tog‘oldi botig‘i tektonik rivojlanishini kuzatgan; bu tarix yuradan oldingi yotqiziqlardan boshlab ancha to‘liq ma’lum. Amudaryo sineklizasida yuradan oldingi yotqiziqlar asosan Markaziy Amudaryo vali bilan ajralgan Xiva va Zaungo‘z grabenlarida joylashgan. Oligotsen oxirida Turon plitasida tektonik faollik keskin oshgan, shu yerda va undan sharqda plita ustida platformadan keyingi Tyan-Shan orogeni paydo bo‘lgan. Chorjo‘y va Buxoro pog‘onalarining katta qismida plita o‘z rivojlanishini davom ettirgan.
Tog‘oldi botig‘i Turon plitasining cho‘kishga tortilgan qismi ustiga qo‘yilgan. U alohida bloklarga bo‘lingan va har bir blokning o‘ziga xos tuzilishi, kaynozoy molassalari qalinligi, hatto yura terrigen formatsiyasining kesimi bor. Mualliflar botiqni janubi-g‘arb va shimoli-g‘arbda Turon plitasiga silliq o‘tadigan, shimoli-sharqda esa orogenning ko‘tarilayotgan qismiga ulanadigan megablok sifatida ko‘radi.
Iqtibos namunasi
A. Zakirov, R. Zakirov, I. Khalismatov, F. Zakirova and V. Borshov (2021). The history of the tectonic development of the south-eastern part of the Turan plate and the Beshkent–Kashkadarya foothill depression of the modern Tien Shan. Technical Science and Innovation, No. 4, 2021, pp. 52–58. https://btstu.researchcommons.org/journal/vol2021/iss4/3