Jurnal maqolasi
«Muruntov» karyeri bortlari deformatsiyalari monitoringini avtomatlashtirish
Автоматизация мониторинга деформаций бортов карьера «Мурунтау»
- Navoi State University of Mining and Technologies, Navoi, Uzbekistan
- Navoi Mining and Metallurgical Company, Navoi, Uzbekistan
https://doi.org/10.17580/gzh.2026.03.13
Asosiy jihatlar
- Karyer bortlari turg‘un, shartli turg‘un va noturg‘un uchastkalarga ajratilgan.
- Deformatsiyalar mintaqaviy uzilmalar zonalari yaqinida eng tez rivojlanadi.
- Asboblar: GeoMoS tizimidagi Leica TS06 va TM50i taxeometrlari; nishonni tanib olish 3 km gacha, 0,5″.
Kalit so‘zlar
- «Muruntov» karyeri
- karyer borti
- deformatsiyalar
- geomexanika
- turg‘unlik
- rayonlashtirish
Qisqacha mazmun
Chuqur ochiq usulda qazib olish karyer bortlarining deformatsiyasi tufayli yuqori geomexanik xavf bilan bog‘liq. Dunyodagi eng yirik oltin konlaridan biri bo‘lgan «Muruntov» karyeri massiv turg‘unligiga kuchli ta’sir qiladigan murakkab geologik, tektonik va geodinamik sharoitda ishlaydi. Geologik tuzilish, jinslarning fizik-mexanik xossalari, gidrogeologik sharoit va ilgari qayd etilgan deformatsiyalar haqidagi ma’lumotlar asosida mualliflar karyer bortlarini turg‘un, shartli turg‘un va noturg‘un uchastkalarga ajratgan.
Deformatsiyalar mintaqaviy uzilmalar ta’sir zonalari yaqinida va massivning tuzilishi murakkab qismlarida eng jadal rivojlanadi. Siljishlar GeoMoS avtomatlashtirilgan monitoring tizimidagi Leica TS06 elektron taxeometri va Leica TM50i robotlashtirilgan taxeometri bilan qayd etilgan; tizimning nishonni avtomatik tanib olish funksiyasi 3 km gacha masofada 0,5″ burchak aniqligi bilan ishlaydi. Gorizontal va vertikal siljishlar tezligi faol deformatsiya bosqichlarini aniqlash va ularning xavfini baholashga yordam beradi.
Iqtibos namunasi
Sh. T. Tadzhiev and Sh. M. Sadinov (2026). Automation of slope deformation monitoring at Muruntau Open Pit Mine. Gornyi Zhurnal, 2026, No. 3, pp. 79–84. https://doi.org/10.17580/gzh.2026.03.13