Geotermal.uzO‘zbekistonda geotermal energiya Saytdan qidirish

Bosh sahifa / Tadqiqotlar

Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin

O‘zbekiston Respublikasi hududida tabiiy vodorod uyumlarini qidirish istiqbollari

Перспективы поиска залежей природного водорода на территории Республики Узбекистан

T. Kh. Shoimurotov, O. A. Karshiev

  1. Institute of Geology and Exploration of Oil and Gas Fields (IGIRNIGM), Tashkent, Uzbekistan
PDFni ko‘rish910 KB Iqtibos

Nashriyot sahifasi

Geologiya fanlari universiteti xabarlari (Bulletin of the University of Geological Sciences), No. 3

Sana2025

Son2025, pp. 19–26

TilRus tili (o‘zbek va ingliz tillaridagi annotatsiyalar bilan)

LitsenziyaKo‘rsatilmagan

Asosiy jihatlar

  • Xaritadagi issiqlik oqimi izochiziqlari: 60–110 mVt/m²; nuqtalardagi qiymatlar — 60–105 mVt/m².
  • Anomal yuqori issiqlik oqimi hududlari: 100 mVt/m² dan ortiq.
  • Buxoro–Xiva paleoriftining g‘arbiy qismida chuqur issiqlik-massa ko‘chishining to‘qqizta kanali.
  • Beshtepa-Chuqurko‘l maydonidagi 2006–2008-yillar termobarogeokimyoviy s’yomkasi: 54 ta nuqta va 10 ta nazorat nuqtasi, 2 m chuqurlikdagi shpurlar, har 4 km² ga bitta nuqta, gazlar 472 marta aniqlangan.
  • Buxoro–Xiva mintaqasi konlarining sinalgan oraliqlari gazidagi vodorod: 0,036–14,7% (eng yuqorisi — Yangi Qoratepa, 9-quduq, 3 577–3 583 m).

Kalit so‘zlar

  • issiqlik oqimi
  • geotermik s’yomka
  • tabiiy vodorod
  • Buxoro–Xiva paleorifti
  • chuqur issiqlik-massa ko‘chishi
  • Beshtepa

Qisqacha mazmun

Neft va gaz konlari geologiyasi hamda qidiruvi instituti (IGIRNIGM) mualliflari tabiiy vodorodni energiya manbai sifatida, u uchraydigan geologik sharoitlarni hamda Buxoro–Xiva mintaqasi neft-gaz konlari gazlaridagi vodorodni ko‘rib chiqadi; sinalgan oraliqlarda uning ulushi 14,7% gacha yetadi.

2006–2008-yillarda IGIRNIGM Buxoro–Xiva neft-gazli mintaqasining Beshtepa-Chuqurko‘l maydonida anomal termobarogeokimyoviy zonalarni ajratish uchun geotermik va gazokimyoviy anomaliyalarni xaritalagan. Dala s’yomkasida 2 m chuqurlikdagi shpurlardan 54 nuqtada harorat o‘lchangan va gaz namunalari olingan, 10 nuqtada nazorat qilingan, har 4 km² ga bitta nuqta to‘g‘ri kelgan, gazlar 472 marta aniqlangan. G‘arbiy Beshtepa va Beshtepa anomal zonalari aniqlangan, mualliflar ularni chuqur issiqlik-massa ko‘chishi kanallari bilan bog‘laydi.

Maqoladagi xaritada, Abidov, Dolgopolov va Kamalxo‘jayeva (2007) ma’lumotlari bo‘yicha, mintaqaviy geotermik s’yomka profillari, issiqlik oqimi izochiziqlari va o‘lchash nuqtalari, Buxoro–Xiva paleoriftining chegaralari, anomal yuqori issiqlik oqimi (100 mVt/m² dan ortiq) hududlari va chuqur issiqlik-massa ko‘chishining to‘qqizta kanali ko‘rsatilgan: Toshquduq, Gujayli, G‘arbiy Beshtepa, G‘arbiy Ko‘kchi, Janubiy Gujayli, Muradquduq, Atbakar, Tegermen va Beshtepa. Mualliflar vodorodni neft-gazli, rudali va ko‘mirli hududlarda qidirishni taklif qiladi.

Rasmlar (1)

Buxoro–Xiva mintaqasi g‘arbiy qismining sxematik xaritasi: 60 dan 110 mVt/m² gacha bo‘lgan kulrang issiqlik oqimi izochiziqlari, profillar bo‘ylab chuqur issiqlik ko‘chishining to‘qqizta kanalini ko‘rsatuvchi raqamlangan qizil doirachalar, konlarning rangli konturlari va ramkaga olingan ikki s’yomka maydoni, T va B
Dala termobarogeokimyoviy s’yomkasi o‘tkazilgan hudud (Abidov, Dolgopolov va Kamalxo‘jayeva, 2007 ma’lumotlari bo‘yicha). 1 — mintaqaviy geotermik s’yomka profillari; 2 — issiqlik oqimi zichligi izochiziqlari, mVt/m²; 3 — issiqlik oqimi zichligi aniqlangan nuqtalar; 4 — parametrik quduqlar; 5 — Buxoro–Xiva paleoriftining chegaralari; 6 — paleozoy kompleksidagi uzilmalar; 7 — seysmik profillar; 8 — gaz konlari; 9 — gaz-neft konlari; 10 — burg‘ulash natijasi salbiy bo‘lgan strukturalar; 11 — geofizik ma’lumotlar bo‘yicha ajratilgan strukturalar; 12 — burg‘ulashga tayyorlangan strukturalar; 13 — issiqlik oqimi anomal yuqori (100 mVt/m² dan ortiq) bo‘lgan hududlar; 14 — chuqur issiqlik-massa ko‘chishi kanallari: I — Toshquduq, II — Gujayli, III — G‘arbiy Beshtepa, IV — G‘arbiy Ko‘kchi, V — Janubiy Gujayli, VI — Muradquduq, VII — Atbakar, VIII — Tegermen, IX — Beshtepa; 15 — s’yomka maydonlari: T — Tegermen, B — Beshtepa-Chuqurko‘l. Manba: T. Kh. Shoimurotov va O. A. Karshiev (2025), Shoimurotov, Karshiev (2025), Abidov va boshq. (2007) bo‘yicha.

Iqtibos namunasi

T. Kh. Shoimurotov and O. A. Karshiev (2025). Prospects for searching for natural hydrogen deposits in the territory of the Republic of Uzbekistan. Geologiya fanlari universiteti xabarlari (Bulletin of the University of Geological Sciences), No. 3, 2025, pp. 19–26. https://files.uzgeouniver.uz/media/files/%D0%92%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA_3_2025.pdf