Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Ustyurt yura yotqiziqlarining neft-gazdorligini zonal va mahalliy bashorat qilishning gidrogeologik mezonlari
Гидрогеологические критерии зонального и локального прогнозов нефтегазоносности юрских отложений Устюрта
- Institute of Geology and Exploration of Oil and Gas Fields (IGIRNIGM), Tashkent, Uzbekistan
Asosiy jihatlar
- Yura qatlam suvlarining minerallashuvi: 40 g/l (Markaziy Ustyurt ko‘tarilmasi) dan 220 g/l gacha (Assake-Audan botig‘i); xlor-kalsiyli tip.
- Geotermik gradient: ko‘tarilmalarda 2,5 °C/100 m; botiqlarning o‘q qismlarida 3,5–4,3 °C/100 m.
- Yura suvlarining eng yuqori harorati: Borsakelmes botig‘ida 140 °C; Shimoliy Ustyurt va Assake-Audan botiqlarida 120 °C gacha.
- Erigan gaz asosan azot-metanli, odatda 600 sm³/l gacha; Alambekda 1 660 sm³/l.
- Shaxpaxti: erigan gazda metan 90%, uning gomologlari 3,4%; gaz bosimi kesim bo‘ylab yuqoriga 10,64 dan 12 MPa gacha.
Kalit so‘zlar
- Ustyurt
- yura
- qatlam suvlari
- geotermik gradient
- namakoblar
- Borsakelmes botig‘i
- Qoraqalpog‘iston
Qisqacha mazmun
Neft va gaz konlari geologiyasi hamda qidiruvi instituti (IGIRNIGM) mualliflari Ustyurt yura jinslariga oid gidrogeologik ma’lumotlarni umumlashtiradi. Yura qatlam suvlari tarkibi ancha bir xil: Markaziy Ustyurt ko‘tarilmasida 40 g/l dan Assake-Audan botig‘ida 220 g/l gacha minerallashgan sho‘r xlor-kalsiyli suvlar. Ularning metamorfizatsiyasi odatda minerallashuv bilan birga ortadi; ko‘tarilmadagi chuchuklashgan zonalardan tashqari, bu qadimgi sedimentatsion suvlardir.
Yura kompleksida suv bosimi Borsakelmes botig‘ining markazida va Oqtumsuq ko‘tarilmasining sharqida eng yuqori, Botpoq vali va Shorja ko‘tarilmasi atrofida esa eng past. Unchalik aniq bo‘lmagan pasayishlar Qorabovur, Terenquduq-Xaroy va Bayterak vallarida kuzatiladi. Mualliflar suv almashinuvini elizion, ya’ni jinslar zichlashuvi bilan harakatlanadigan rejim deb ta’riflaydi; yura suvli qatlamlari Oqtumsuq va Markaziy Ustyurt dislokatsiya tizimlarida, Orol dengizi ostida hamda Botpoq vali va Shorja ko‘tarilmasining uzilmalari bo‘ylab bo‘shalishi mumkin.
Cho‘kindi qoplamadagi geotermik gradient ko‘tarilmalardagi 2,5 °C/100 m dan botiqlarning o‘q qismlarida 3,5–4,3 °C/100 m gacha ortadi. Yura suvlari botiqlarda eng issiq: Borsakelmes botig‘ida 140 °C, Shimoliy Ustyurt va Assake-Audan botiqlarida 120 °C gacha. Yura suvlarida erigan gazlar asosan azot-metanli, odatda 600 sm³/l dan oshmaydi; Alambek maydonida gaz miqdori 1 660 sm³/l ga yetadi, Shaxpaxti konida esa gaz bosimi kesim bo‘ylab yuqoriga qarab 10,64 dan 12 MPa gacha ortadi. Mualliflar Agiin, Ayjanqos, Chibelli, Sharqiy Quanish, Ajibay, Assake-Audan va Taxtaqayir strukturalarini neft va gaz qidiruvining birinchi navbatdagi obyektlari sifatida ko‘rsatadi.
Iqtibos namunasi
Kh. N. Musaev, T. I. Mumindzhanov, Sh. T. Akhmedov, Sh. Kholmirzaev, M. Sh. Dusanov and Kh. F. Khudoyberdiev (2008). Hydrogeological criteria for zonal and local forecasts of the oil and gas potential of the Jurassic deposits of Ustyurt. O‘zbekiston neft va gaz jurnali (Uzbek Journal of Oil and Gas), No. 4, 2008, pp. 11–13. https://drive.google.com/file/d/1Fin6Cp-v-eVHISg8qMXcGpbOWPswWy-4/view