Jurnal maqolasiBepul o‘qish mumkin
Surxondaryo artezian havzasining quyi paleogen yotqiziqlarida vodorod sulfidli qatlam suvlarining tarqalishi
Распространение сероводородных пластовых вод в нижних палеогеновых отложениях Сурхандарьинского артезианского бассейна
- Institute of Geology and Exploration of Oil and Gas Fields (IGIRNIGM), Tashkent, Uzbekistan
Asosiy jihatlar
- Lyalmikor, 85, 113, 122 va 165-quduqlar (IV–V gorizontlar, 1 045–1 071 m): H₂S 52,7–207,4 mg/l, pH 4,83–7,27, zichlik 1,027–1,044 g/sm³.
- Ko‘kayti, 61 va 82-quduqlar (II gorizont, 1 214–1 240 m): H₂S 57,8–166,6 mg/l, pH 4,53–7,30, zichlik 1,057–1,080 g/sm³.
- Mirshodi, 40 va 42-quduqlar (1 188–1 221 m): H₂S 20,4–95,2 mg/l, pH 6,88–7,54.
- Oksidlanish-qaytarilish potensiali −50 dan −450 mV gacha; kuchli sulfidli suvlarda −100 dan −450 mV gacha.
- Suv-neft qatlamining o‘rtacha harorati bahosi: 50–70 °C.
Kalit so‘zlar
- vodorod sulfidli suvlar
- qatlam suvlari
- mineral suvlar
- Surxondaryo artezian havzasi
- paleogen
- Lyalmikor
- Ko‘kayti
- Mirshodi
Qisqacha mazmun
Neft va gaz konlari geologiyasi hamda qidiruvi instituti (IGIRNIGM) mualliflari Surxondaryo artezian havzasida vodorod sulfidli suvlar qayerda uchrashi va qanday hosil bo‘lishini tavsiflaydi. Havzada ular asosan paleogen yotqiziqlarida, birinchi navbatda paleotsenning karbonat kollektorlarida — Uchqizil, Xaudag, Lyalmikor, Ko‘kayti, Eski Termiz, Jayronxona va Janubiy Qo‘rg‘oncha konlarida, kamroq darajada esa eotsenda tarqalgan.
2018-yil iyunida quyi paleogen suvli gorizontlaridan olingan qatlam suvida vodorod sulfid miqdori Lyalmikorda 52,7–207,4 mg/l, Ko‘kaytida 57,8–166,6 mg/l, Mirshodida 20,4–95,2 mg/l bo‘lgan; bu kuchsiz va kuchli sulfidli mineral suvlarga to‘g‘ri keladi. Suvlarning oksidlanish-qaytarilish potensiali −50 dan −450 mV gacha.
Mualliflar sulfidli suvlar hosil bo‘lishining beshta shartini ko‘rsatadi: sulfatli suv saqlovchi jinslar va neft uyumlari, uzilmalar bilan buzilgan antiklinal strukturalar, qaytaruvchi gidrokimyoviy muhit, gidrodinamik va geotermal sharoitlar. Neft–gaz–suv qatlamini ular o‘rtacha 500–1 000 m chuqurlikka qo‘yadi va geotermik gradient bo‘yicha uning o‘rtacha haroratini 50–70 °C deb baholaydi; jadvaldagi namuna olingan oraliqlar esa 1 045–1 240 m chuqurlikda.
Iqtibos namunasi
S. R. Burieva, Kh. F. Khudoyberdiev and K. B. Yusupov (2023). Distribution of hydrogen sulphide formation waters in the Lower Paleogene deposits of the Surkhandarya artesian basin. Geologiya fanlari universiteti xabarlari (Bulletin of the University of Geological Sciences), No. 3, 2023, pp. 19–23. https://files.uzgeouniver.uz/media/files/%D0%92%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA_3_2023.pdf