Jurnal maqolasiOchiq kirish
Yer osti mineral suvlari Toshkent viloyatida sanatoriy-kurort rivojlanishining asosi sifatida
Подземные минеральные воды как базис санаторно-курортного развития Ташкентской области
https://doi.org/10.70413/ejar-v01-i09-s736
Asosiy jihatlar
- 2020-yil 1-yanvar holatiga O‘zbekistondagi mineral suv zaxiralari: sutkasiga 33,686 ming m³, shundan A+B+C1 toifalari bo‘yicha sutkasiga 28,857 ming m³; Toshkent viloyatida — sutkasiga 3,616 ming m³.
- Toshkentoldi artezian havzasida 20 ga yaqin quduq senoman (K2cm) suvli kompleksini ochgan.
- Eng issiq quduqlar: 13se-son, chuqurligi 2 400 m, 67 °C, 1,3 g/l; Toshkentdagi 3-son, 2 435 m, 62 °C, 1,1 g/l; Nazarbekdagi (Yangiyo‘l tumani) 1tn-son, 1 630 m, 60 °C, 1,0 g/l.
- Toshkentdagi «Turon» sanatoriysi: 8bis-son quduq, 1 905 m, 46–63 °C, 1,1 g/l. «Chinobod» sanatoriysi: 7-son quduq, 1 544 m, o‘zi oqib chiqadi, 51 °C, 0,8 g/l.
- G‘azalkentdagi 5-t son quduq (Bo‘stonliq tumani): 1 400 m, 47,2 °C, 0,8 g/l, pH 7,9–8,5, xloridli-natriyli suv.
- Toshkentdan 10 km janubi-g‘arbdagi 7pr-son quduq: 1 920 m, 58 °C, 3,6–3,8 g/l, brom 15–17 mg/l gacha, kremniy kislotasi 70 mg/l gacha.
- Eshonguzardagi 6pr-son quduq (Zangiota tumani): 1 900 m, sekundiga 2,5 l debit bilan o‘zi oqib chiqadi, 58 °C, 0,8 g/l, kremniy kislotasi 72 mg/l gacha.
- Toshkentdagi Qoraqamish massividagi 5pr-son quduq: 2 375 m, 22–24 °C, 1,3–1,7 g/l.
Kalit so‘zlar
- mineral suvlar
- yod-bromli suvlar
- ishlatish zaxiralari
- balneologiya
- sanatoriy
Qisqacha mazmun
Maqolada Toshkent shahri va Toshkent viloyatidagi sanatoriylar foydalanadigan yer osti mineral suvlarining kimyoviy tarkibi va davolash xususiyatlari tavsiflanadi, bu suvlar viloyat kurortlarini rivojlantirish asosi sifatida ko‘rsatiladi. 2020-yil 1-yanvar holatiga O‘zbekistonda 68 ta mineral suv koni va uchastkasi hisobda bo‘lgan, ulardan 67 tasining zaxiralari tasdiqlangan.
Toshkent shahri va viloyatida Toshkentoldi artezian havzasidagi 20 ga yaqin quduq senoman (K2cm) suvli kompleksidan mineral suv oladi. Undan Toshkentdagi sanatoriylar, suv sporti saroyi va suv quyish zavodlari foydalanadi. Tavsiflangan quduqlarning chuqurligi 1 371–2 435 m. Ularning aksariyati harorati 46–67 °C bo‘lgan, kam minerallashgan (0,8–1,7 g/l), kuchsiz ishqoriy, o‘ziga xos komponentlarsiz natriyli suv beradi; mualliflar bu suvlarni yuqori termal suvlar qatoriga kiritadi.
Suvlar vannalar, dush va ichib davolash uchun ishlatiladi. Mualliflar xulosasiga ko‘ra, viloyat kurortlarini rivojlantirish uchun chuqurroq gidrogeologik va tibbiy tadqiqotlar zarur.
Iqtibos namunasi
N. R. Aitmetova and M. N. Meylieva (2021). Underground mineral waters as the basis for sanatorium and resort development in Tashkent region. Eurasian Journal of Academic Research, 1(9), 228–233. https://doi.org/10.70413/ejar-v01-i09-s736